Sterke gemeenschappen: graag! Maar hoe ontstaan ze? Een pleidooi voor ontwikkeling van onderop.

De stap naar buurtgericht werken neemt tijd en vraagt initiatief

In ‘Hart voor Sprenkelaar’ een samenwerking van De Goede Woning, Gemeente Apeldoorn en Stimenz, werken we buurtgericht samen. Het idee is dat organisaties samenwerken vanuit specifieke behoeften van een buurt en haar inwoners. We kijken niet alleen naar individuele mensen, maar naar de hele buurt. Wat speelt daar en wat is daar nodig? We proberen bewoners actief te betrekken bij oplossingen. Hierin zijn we op de goede weg, maar er nog steeds veel te winnen. Organisaties zijn doorgaans ingericht rondom specifieke uitvoerende taken en domeinen. Tijd en capaciteit om buurtgericht te werken staan onder druk. Bestaande werkwijzen laten zich ook niet zomaar veranderen. De stap van denken vanuit de eigen organisatie naar handelen vanuit de buurt vraagt niet alleen iets van professionals, maar ook van managers, bestuurders en de organisaties zelf. Het vraagt om ruimte, vertrouwen en omgaan met onzekerheid, omdat de opbrengsten zich niet altijd direct laten meten.

Om de beweging van onderop te versterken, knipte haar rol als procesregisseur in ‘Hart voor Sprenkelaar’, op in ‘algemene regie’ en ‘procesbegeleiding sociaal’. We deden dat omdat we sociale ontwikkeling in de buurt net zo belangrijk vinden als fysieke ontwikkeling.

De lange weg naar meer vertrouwen van mensen

Laten we reëel zijn: er gebeurt veel positiefs in buurten, maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. Armoede, eenzaamheid, verwaarlozing, schulden, psychische problematiek of huiselijk geweld zijn vaak minder zichtbaar dan de leefbaarheids-vraagstukken die zich op straat manifesteren. Bewoners die hiermee te maken hebben, laten zich niet vanzelf zien of horen. Hun meldingsbereidheid is vaak laag en de afstand tot instanties groot. Voordat bewoners bereid zijn om hun verhaal te vertellen, moet er eerst een relatie ontstaan. Pas als we erkenning geven aan de vragen die het dagelijks leven van bewoners beheersen, kan een relatie ontstaan tussen professionals en bewoners. Van professionals betekent dat dat ze zeer regelmatig aanwezig, zichtbaar, benaderbaar èn laagdrempelig aanspreekbaar moeten zijn. Zodat het begin van vertrouwen kan ontstaan op weg naar bewoners die samen een gemeenschap vormen.

De beweging naar de bewoners toe

In ‘Hart voor Sprenkelaar’ in Apeldoorn proberen we met het Buurtteam een beweging te realiseren: grotere zichtbaarheid van professionals uit verschillende instanties in en rond het sociale en het fysieke domein die deel uit maken van het buurtteam. Professionals uit verschillende organisaties zijn vaker aanwezig in de wijk, zoeken elkaar op en werken samen vanuit de vragen die zij bij bewoners tegenkomen. Niet vanuit één organisatie, maar vanuit een gezamenlijk netwerk rondom de buurt. Op een manier dat bewoners zich minder geïsoleerd voelen en kunnen/willen deelnemen aan de samenleving Dat doen we onder meer door te bouwen aan organisatie netwerken: organisaties die in wisselende combinaties met elkaar samenwerken afhankelijk van de behoefte, inspelend op de vraag vanuit bewoners. Organisatienetwerken waarin wisselende combinaties van professionals voor bewoners met elkaar en met bewoners oplossingen bedenken en organiseren.

Nee, het is en hoeft niet allemaal anders

Betekent dat nu dat we van professionals verwachten dat ze het ineens allemaal anders gaan doen? Nee natuurlijk niet. Vanuit ‘Hart voor Sprenkelaar begeleiden, faciliteren en stimuleren we wel de beweging naar meer aanwezigheid in de buurt, meer samenwerking over organisatiegrenzen heen en meer aandacht voor wat bewoners werkelijk bezighoudt. Het commitment om dat te doen is er. Iedereen ziet de waarde van deze manier van werken en wil eraan bijdragen.

Juist daarom investeren we in de samenwerking tussen organisaties en in het opbouwen aan vertrouwen. We weten dat sterke gemeenschappen niet maakbaar zijn. Maar we zien wel dat daar waar mensen elkaar ontmoeten, zich gezien voelen en samen optrekken iets van saamhorigheid ontstaat. Dat kan een basis vormen voor bewoners om meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun leefomgeving. Investeren in relaties en vertrouwen van het begin is een essentiële voorwaarde voor gemeenschapsvorming. We zijn er in Sprenkelaar nog lang niet, maar tastbare resultaten en mooie successen inspireren om er met velen met een hoop energie aan te werken!

Als je meer over onze activiteiten in ‘Hart voor Sprenkelaar’ en ideeën voor de buurt wilt weten, zoek ons op op m.damen@vannimwegen.nl of t.paffen@vannimwegen.nl.