Meer weten?
Freek vertelt je er graag meer over
06 17 15 94 64
Samenspel Summercourse #3: Vertrouw erop dat je elkaar niet verstaat
Samenspel Summercourse #4: Zet het leren op de agenda
Misschien herken je dit: je werkt vanuit verschillende belangen en perspectieven aan een gezamenlijk vraagstuk. Er is een gezamenlijk doel, de bedoelingen zijn goed, maar de slagkracht en synergie ontbreken. Er ontstaat gemopper en gedoe of het loopt zelfs ernstig vast. Het lukt niet om het patroon te doorbreken. Wat is er dan nodig?
In een reeks artikelen deelt Freek Liebrand tips, inspiratie en creatieve patroon-doorbrekende interventies die zorgen voor beter samenspel. Dit is deel 4 van de reeks. Het thema: ‘zet het leren op de agenda'.
13 augustus 2026
Maak een leerplan
We hebben inmiddels vastgesteld dat samenspel over grenzen van organisaties en disciplines heen uitdagend is. Er is tijd en aandacht nodig om elkaars werkwijze te leren kennen, elkaars taal te leren spreken, nieuwe manieren van werken te ontdekken en tot verandering te komen.
De beste manier om dat te doen? Structureel even de ruimte te nemen om te reflecteren en te leren. Als je dat een beetje systematisch wilt doen, maak dan een leerplan met aandacht voor het formuleren van de leervragen, het actief organiseren van het leren in het project en het delen van de opgedane kennis. Spreek af hoe vaak je hiervoor samen wilt komen en zorg voor voldoende tijd en een prettige setting waarin in vertrouwen gesproken kan worden met elkaar. Gebruik verschillende leervormen voor verschillende leerstijlen. Leren werkt beter als mensen zelf ontdekkend leren in plaats van het antwoord aangereikt krijgen.
Bespreek het samenwerken
Zorg ook dat je niet alleen op de projectinhoud leert, maar zet nadrukkelijk de samenwerking zelf op de agenda. Dus juist onderwerpen als boven- en onderstroom, rol- en taakverdeling, eigenaarschap en elkaar verstaan. De Inspiratiewijzer Lokaal Samenspel van LSA, Movisie en Vilans biedt daar een vijftal direct toepasbare werkvormen voor.
Vertraging nodig
Alle kleine beetjes helpen, maar écht systematisch leren voor het realiseren van praktijkverandering is traag. Dat lukt niet in een werkpraktijk waarin er snel resultaten worden verwacht. Er is vertraging nodig om te kunnen stilstaan bij wat er geleerd is en om een transformatief proces door te maken.
Voor opgaven waar geen duidelijke oplossing voor handen is, kan een lerende of ontwerpende aanpak uitkomst bieden. Dan is leren niet iets wat je ernaast doet, maar de kern van hoe je te werk gaat. Dat start met het verkennen van de opgave om vervolgens ideeën voor een aanpak of oplossing te genereren, die als concrete interventies uit te testen en zo dichter bij een oplossing of oplossingsrichting te komen.
Leer op verschillende niveaus
Idealiter wordt er op verschillende niveaus geleerd: in het lokale project (lokaal), tussen experimenten en praktijken (horizontaal) en op het niveau van de organisatie (verticaal), zodat de juiste condities ontstaan waarin innovatieve praktijken kunnen floreren. Door systematisch te experimenteren en te leren, ontstaat er ruimte om te leren wat er mis ging en kom je tot duurzame verandering. Als je het falen niet koestert, wordt innovatie nooit staande praktijk.
“Als je het falen niet koestert, wordt innovatie nooit staande praktijk.”
Tools & tips
Tip #1: Zorg voor goede begeleiding
Voor succesvol leren is een gespreksleider of facilitator nodig die het programma voorbereidt en begeleidt. Een deelnemer kan die rol op zich nemen, maar vaak werkt het prettiger om een externe gespreksleider of facilitator in te schakelen.
Tip #2: Maak het concreet
Inzichten vervliegen snel. Zeker als ze hoog over en wollig zijn, zoals ‘er is een cultuurverandering nodig’. Gebruik voldoende woorden en beschrijf concrete situaties, mogelijkheden en vervolgstappen.
Tip #3: Bouw een portfolio
Breng leeropbrengsten, evaluaties en persoonlijke reflecties samen in een mooi portfolio. Hang ze aan de muur. Naarmate de collectie groeit, kan je er steeds meer informatie uit halen en worden de grotere lijnen en diepere lagen zichtbaar.
Freek Liebrand