Why, how, what: de droom van een plek

In de praktijk gebeurt vaak het omgekeerde. De why-fase wordt overgeslagen, omdat iedereen denkt dat die vanzelfsprekend is, of omdat het project al een deadline heeft, voordat het gesprek over het gebied is gevoerd. Het wat kunnen organisaties prima zelf; juist het waarom en de hoe vraagt om een gezamenlijk, goed georganiseerd proces. Wie dat proces serieus neemt, ontdekt dat de why-fase een product op zich is, die richting geeft aan, de onderbouwing bevat en als toetsing dient voor alle te maken keuzes voor alle projecten die volgen.

Het verschil wordt zichtbaar in de programmering. In de klassieke strategische lijn is programmering het uitgangspunt: prognose, portefeuille, aanpassing van de portefeuille, en dan het programma dat de rest van strategie en beleid stuurt. In goede gebiedsontwikkeling is programmering juist het resultaat: de uitkomst van een interactief proces van gebiedsvisie (why), strategie (how) en plan (what) – passend bij de plek in plaats van opgelegd aan de plek.

Dat klinkt logisch. Waarom gebeurt het dan zo weinig? Omdat aantallen tellen en dromen niet. Althans, zo lijkt het. Wie betaalt voor de kwaliteit van een plek? En voor een corporatie verhuurt uiteindelijk alles, goed of matig. Echter, wie vandaag alleen de crisis van nu oplost, organiseert de crisis van morgen. De paradox van het nu en de toekomst laat zich alleen doorbreken door vóór de tijdsdruk uit te denken – door eerst de waarom en de hoe van de plek scherp te krijgen, en dan pas te gaan tellen.