Meer NIET weten?
Jaap vertelt je er graag meer over
06 44 09 85 08
Wie is Freek en wat is zijn droomopdracht?
Ik weet niet wat Biobased bouwen echt is
Wow, dat was een pak van mijn hart! Het vakjargon binnen de volkshuisvesting vliegt je om de oren. Om maar niet te spreken van het woord volkshuisvesting zelf, wat houdt dat eigenlijk echt in? Maar denk ook aan vaktermen als ‘draagvlak’, ‘circulariteit’ en ‘jaarschijf’. Voordat je het weet, zeg je met droge ogen zinnen als: “We moeten wel echt draagvlak creëren voor het circulaire project zoals afgesproken in de jaarschijf.” We doen dit allemaal, praten over onderwerpen zonder dat we er 100% alles van weten. We gaan ervan uit dat de ander dit wel weet, dus het zou gek zijn als diegene dit niet weet. Terwijl de realiteit is dat we te allen tijde minder weten dan we denken te weten. Ik neem je mee in mijn eigen ontdekkingstocht naar een onderwerp waar ik minder van weet, namelijk biobased. Wat houdt dat nou eigenlijk écht in? Waarom is een baksteen niet biobased? Die is toch gemaakt van klei? En dat is natuurlijk.... toch?
22 oktober 2026
Biobased bouwen betekent dat gebouwen worden gemaakt of geïsoleerd met materialen die afkomstig zijn uit de natuur en opnieuw kunnen aangroeien. Denk aan hout, vlas, hennep en stro. Klei is wel natuurlijk, maar groeit niet terug. Tenminste, daar ga ik van uit. Misschien neemt de hoeveelheid klei na een proces van miljoenen jaren wel weer toe, maar dat valt buiten de scope van dit artikel. Wat ik in ieder geval zeker weet, is dat wanneer je een boom plant, deze na een aantal jaar weer omgezaagd kan worden om daarvan mooie balken te maken.
een mosmuur in Utrecht. Ik weet niet of dit onder biobased valt want achter het mos zit ouderwets beton
Waarom biobased bouwen?
De bouwsector in Nederland is een grote uitstoters van CO₂. Uitstoot terugdringen door minder te gaan bouwen is voorlopig geen optie, de vraag naar nieuwe woningen is simpelweg te groot. Het produceren van ‘traditionele’ bouwmaterialen zoals beton en staal kost veel energie en is vaak onduurzaam. Het gebruik van hernieuwbare materialen is meestal een duurzamere optie.
Bovendien wordt de milieu-impact van gebouwen steeds belangrijker binnen wet- en regelgeving. Met de introductie van de Whole Life Carbon-methodiek (WLC) verschuift de aandacht van de huidige MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) naar de totale CO₂-uitstoot gedurende de gehele levenscyclus van een gebouw. Vanaf eind 2027 wordt WLC naar verwachting onderdeel van de regelgeving voor nieuwbouw en vanaf 2030 zal deze aanpak verder worden doorgevoerd, ook voor bestaande gebouwen. Het gebruik van biobased materialen kunnen hierdoor een steeds belangrijkere rol gaan spelen bij het beperken van de klimaatimpact van de gebouwde omgeving.
Is circulair bouwen altijd biobased of is biobased bouwen altijd circulair?
Circulariteit is ook een term die veel voorbijkomt aan menig beleidstafel. Bij circulair bouwen gaat het niet om de natuurlijke oorsprong van de materialen, maar om het zo lang mogelijk behouden van de waarde van materialen en grondstoffen. Een circulair gebouw is er een waarvan de bouwmaterialen zijn hergebruikt en kunnen worden hergebruikt. Bijvoorbeeld staal, beton en baksteen van een gesloopt gebouw die worden gebruikt bij een nieuw gebouw. Het is belangrijk dat gebouwen zo worden ontworpen dat materialen later eenvoudig kunnen worden geoogst en opnieuw gebruikt. Biobased is dus niet vanzelfsprekend circulair. Maar biobased biedt wel veel kansen voor circulair bouwen. De biobased materialen kunnen ook bij sloop nog veel materiële waarde opleveren, mits vooraf goed is nagedacht over hoe deze materialen in het gebouw worden toegepast.
Inspirerende voorbeelden
- Iewan - Strowijk Nijmegen: een beheercoöperatie in Nijmegen met 24 woningen. Gebouwd met stro, leem en hout. De bewoners hebben samen met vrijwilligers en professionele bouwers het gebouw gemaakt.
- The Dutch Mountains, Eindhoven: de in 2030 geplande oplevering van Nederlands grootste biobased hoogbouwproject vindt plaats in de Brainport. 200 woningen, 14.000 vierkante meter en 133 meter hoog!
- LILAC, Leeds: een wooncoöperatie in Engeland, gebouwd in 2013 met grotendeels biobased materialen. Dit 13 jaar oude project was destijds echt aan het pionieren. Ik heb dit project in 2025 bezocht tijdens een studiereis naar Leeds. Zeker de moeite waard!
Wat weet jij niet?
Een man met een baard, gekleed in een witte toga, zei zo’n 2400 jaar geleden: “Ik weet dat ik niets weet.” Dit neem ik ter harte. Het benaderen van alles alsof je nog niets weet, helpt je aannames en vooroordelen te voorkomen. Stel (domme) vragen en weet dat je hiermee waarschijnlijk anderen helpt die dit niet durven te vragen.
Jaap Smulders