Meer weten?
Freek vertelt je er graag meer over
06 17 15 94 64
Samenspel Summercourse #2: Ken elkaars keuken
Samenspel Summercourse #3: Vertrouw erop dat je elkaar niet verstaat
Misschien herken je dit: je werkt vanuit verschillende belangen en perspectieven aan een gezamenlijk vraagstuk. Er is een gezamenlijk doel, de bedoelingen zijn goed, maar de slagkracht en synergie ontbreken. Er ontstaat gemopper en gedoe of het loopt zelfs ernstig vast. Het lukt niet om het patroon te doorbreken. Wat is er dan nodig?
In een reeks artikelen deelt Freek Liebrand tips, inspiratie en creatieve patroon-doorbrekende interventies die zorgen voor beter samenspel. Dit is deel 3 van de reeks. Het thema: ‘vertrouw erop dat je elkaar niet verstaat’.
6 augustus 2026
Werken over grenzen heen
Veel problemen kunnen niet vanuit één sector, afdeling of organisatie worden aangepakt. Ze vragen om samenwerking over grenzen van disciplines, domeinen en organisaties heen. Die samenwerking is succesvol wanneer partijen en personen van elkaar verschillen en iets kennen en kunnen wat de ander niet kent en kan.
Maar samenwerken met mensen met verschillende denkkaders en achtergronden is ingewikkeld. We kijken met verschillende brillen naar de opgave. We zijn ons zelf vaak niet bewust van onze eigen mindsets, terwijl ze wel ons denken en handelen bepalen. Het oprekken en loslaten daarvan levert spanning op. Ook registreren en interpreteren we alleen dat wat we kunnen plaatsen. De rest gaat langs ons heen.
De olifant
Er is een bekend parabel over zes blinde mannen en de olifant. Ze voelen allemaal aan een ander stuk van de olifant, waardoor er zes compleet verschillende beelden ontstaan. Pas als alle perspectieven bij elkaar komen ‘verschijnt’ de olifant. Het kan behoorlijk stroef voelen wanneer de muur, slang, boom en touw bij elkaar worden gelegd maar de olifant nog niet in beeld is.
Spraakverwarring
Misverstanden, aannames en spraakverwarring liggen op de loer. Soms spreken we zelfs een totaal andere taal. Of we zeggen hetzelfde, maar bedoelen wat anders en komen daar pas maanden later achter. Omdat we ons focussen op de overeenkomsten, niet graag twijfelen aan de ander en liever een verdiepend gesprek vermijden. Zeker aan het begin van een samenwerking, waarbij je elkaar nog niet zo goed kent. De verleiding is dus groot om te geloven dat je met bepaalde termen hetzelfde bedoelt. Het schept een band.
Veelgebruikte termen kunnen in het fysiek domein een totaal andere betekenis hebben dan in het sociaal domein en haast betekenisloos zijn voor bewoners. Woorden als sociale basis, participatie, regio en gemeenschap komen snel op tafel, maar worden lang niet altijd geduid. Soms ook wel fijn om je achter te verschuilen. Het resultaat: we lopen de deur uit met verschillende interpretaties van gemaakte afspraken, gestelde doelen of opgehaalde lessen. Dat zorgt uiteindelijk voor frustratie en vertraging.
Effectieve interactie
In nieuw samenspel is daarom aandacht nodig voor effectieve interactie. Het is nodig dat mensen elkaars perspectief beter leren begrijpen én dat er aan een gezamenlijk perspectief wordt gewerkt. Er is ruimte nodig voor ongedwongen verkennen zonder gevolgen én voor duidelijke gezamenlijke conclusies. Voor verschillende type gesprekken zijn verschillende gesprekstechnieken nodig. Gewoon overleggen volstaat niet.
Woorden, doelen, afspraken krijgen pas écht vorm als je er samen betekenis aan geeft. Onder druk schieten we makkelijk in ons snelle denksysteem: we maken snelle, intuïtieve interpretaties zonder er bij na te denken. We vullen in wat iemand bedoeld, maken aannames en trekken snel conclusies. Nuttig in crisissituaties, maar minder bij complexe maatschappelijke uitdagingen. Die zijn meer gebaat bij vertragen, verkennen, luisteren, begrijpen en samen tot een gedeeld beeld en conclusies komen.
Dus vertrouw erop dat je elkaar niet verstaat, combineer gespreksmethoden en bouw aan een veilige ruimte waarin oprechte vragen en twijfels er mogen zijn. Benoemen dat je samen aan het leren bent kan daar een geheim wapen in zijn.
Tools & tips
Tip #1: Ontwerp je gesprek
Zie een gesprek als een interventie die vraagt om een weloverwogen keuze. Wat is het gewenste resultaat en hoe gaan de gekozen ‘gameplay mechanics’ daar voor zorgen? Maak de spelregels en bedoeling helder.
Tip #2: Het is EN/EN
We worstelen regelmatig met schijnbare tegenstellingen. Die blijken vaak verenigbaar. Laat ze allebei waar zijn en er opent een ruimte waar je elkaar toch weer kan vinden. Polarity mapping kan daarbij helpen.
Tip #3: Creëer struikelruimte
Nieuw samenspel leer je door het samen uit te vogelen. Spreek af dat er ruimte is voor oefenen, struikelen en doorzetten. Dat biedt veiligheid om je uit te spreken en een conflict op te lossen. Het mocht immers misgaan.
Freek Liebrand