Meer weten?
Marloes vertelt je er graag meer over
06 13 65 21 39
Verkiezingen en formatie - Hoe bouw je aan krachtwijken? Met Hein de Haan (wethouder) en Chantal Droste (bestuurder Elkien)
Wonen en zorg: tijd voor het gesprek op het juiste schaalniveau
Lef gezocht: van wijkproblemen naar collectieve sturing op wonen en zorg.
23 januari 2026
De wijk als vertrekpunt, niet als eindstation
De scheiding van wonen en zorg is de afgelopen 10 jaar met volle vaart van het beleidspapier terechtgekomen in de wijken van ons land. De wijk is namelijk steeds vaker de plek waar complexe vraagstukken samenkomen. Naast andere ontwikkelingen heeft de scheiding van wonen en zorg gezorgd voor een andere beleving van wonen in wijken. Veel meer dan vroeger wonen kwetsbare bewoners langer zelfstandig en doen zij een groter beroep op hun directe omgeving. In veel wijken ontstaat daardoor een spanningsveld tussen draagkracht, leefbaarheid en beschikbare ondersteuning. Wanneer dit spanningsveld te groot wordt, kan dat ten koste gaan van de leefbaarheid in de wijk, de onderlinge solidariteit tussen bewoners en de draagkracht van zowel informele als formele ondersteuning.
Leefbare wijken zijn van groot belang. De wijk is daarmee het logische startpunt van het gesprek. Maar te vaak blijft het gesprek hangen de hectiek van de alledaagse werkelijkheid.
Vast in het gesprek over individuele casussen
In gesprekken tussen betrokken partijen gaat veel aandacht uit naar individuele situaties. Begrijpelijk, want die zijn vaak schrijnend. Dáár wordt de urgentie zichtbaar. Tegelijkertijd schuilt hierin een gemiste kans. Wie structurele patronen blijft bespreken door middel van losse casussen, verplaatst het probleem maar lost het niet op.
De echte vragen liggen op een ander schaalniveau:
- hoe verhouden wonen en zorg zich tot elkaar op wijkniveau?
- wat is er nodig om zorg te bieden die niet ten koste gaat van (bepaalde) wijken?
- wat betekent dit voor wijken ten opzichte van elkaar en voor de stad als geheel?
- en welke keuzes vraagt dit van gemeenten?
Zonder dat gesprek blijven we reageren, terwijl richting nodig is.
Samenwerking vraagt om gezamenlijke sturing
In de praktijk zien we veel betrokkenheid en inzet, maar ook verkokering. Wonen, zorg, welzijn en veiligheid werken naast elkaar, ieder vanuit een eigen opdracht. Dat leidt tot afstemming, maar zelden tot gezamenlijke sturing.
Juist op stedelijk en gemeentelijk niveau is het mogelijk – en nodig – om keuzes te maken. Over spreiding van kwetsbaarheid, over investeringen in wijken en over de samenhang tussen fysieke en sociale opgaven. Niet als optelsom van belangen, maar als gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Prestatieafspraken: meer dan een lijst met doelen
Prestatieafspraken bieden ruimte om dit gesprek concreet te maken, maar die ruimte wordt nog onvoldoende benut. Vaak blijven afspraken beperkt tot meetbare output of bekende thema’s. Daarmee blijft een belangrijke kans liggen.
Prestatieafspraken kunnen juist ook gaan over:
- gezamenlijke analyses van wijken en buurten
- het verbinden van wonen en zorg aan stedelijke ontwikkelopgaven
- procesafspraken over samenwerking, signalering en bijsturing
Niet alles hoeft vooraf vast te liggen. Soms is het vastleggen van hoe partijen met elkaar in gesprek blijven minstens zo waardevol als het vastleggen van wat er gebeurt.
Het gesprek kantelen
De opgave rond wonen en zorg vraagt niet om meer overleg, maar om een ander gesprek. Een gesprek dat begint in de wijk, maar wordt gevoerd op het niveau waar keuzes gemaakt kunnen worden: stedelijk en gemeentelijk. Daar waar beleid, uitvoering en samenwerking samenkomen.
Die beweging vraagt lef. En het vraagt dat bestaande instrumenten, zoals prestatieafspraken, anders worden ingezet. Niet als eindpunt, maar als startpunt voor gezamenlijke sturing. Wie die kans benut, maakt van wonen en zorg geen probleem dat zich (individeel) opstapelt in wijken, maar een opgave die collectief richting krijgt.
Marloes Jesse
Popko van Meekeren