Community's in gemengde woonvormen vormgeven met Design Thinking

Dille begeleidde in 2024 een onderzoek naar community’s in gemengde woonvormen. De aanpak was losjes gebaseerd op de methodiek Design Thinking. Wat levert deze manier van werken op? En hoe kwam zij voor het eerst in aanraking met deze methodiek?

23 januari 2026
Dille van Rijssen

Professionals van gemeente, zorgaanbieders en GGD spraken twee dagen lang met potentiële begeleide bewoners. Daarnaast deden ze inspiratie op door interviews met onder andere deltaWonen en Openbaar Belang en door gemengde woonvormen te bezoeken in Utrecht.

Wat opviel, was hoe enthousiasmerend deze manier van werken was. Voor de professionals, maar ook voor de bewoners zelf. Mensen voelen zich gezien en gehoord en dat maakt een groot verschil. Het team leerde niet alleen de doelgroep beter kennen, maar ook op een andere manier dan door hun gebruikelijke professionele bril. Daarnaast leerden zij ook anders te werken.

Uit de gesprekken kwam een helder beeld naar voren. De woonwensen van mensen met begeleiding zijn heel herkenbaar: ze willen zich veilig voelen, zichzelf kunnen zijn en regie hebben over hun leven. Maar ook: iets kunnen betekenen voor anderen. In een goede community is iedereen dus een ‘goede buur’. De één heeft hier hulp bij nodig, maar kan de ander daarmee helpen.

Een belangrijke les: een diagnose zegt weinig over wat iemand nodig heeft. Zo kan iemand met ASS gevoelig zijn voor prikkels, maar dat hoeft niet. En er zijn ook veel mensen zonder ASS die hoogsensitief zijn. Vraag dus altijd aan de persoon zelf wat werkt.


Aanbevelingen

Op basis van het onderzoek zijn verschillende aanbevelingen gedaan.

  • Kijk goed naar de draagkracht van de wijk voordat je daar een gemengde woonvorm organiseert. Kijk ook goed naar de draagkracht van een community en de zelfstandigheid van een begeleide bewoner voordat je iemand plaatst.
  • Hou er rekening mee dat de meeste mensen tussen een mix van bewoners willen wonen. Maar een kleine groep woont graag met dezelfde type mensen. Dit zijn mensen die introverter zijn en gevoeliger voor prikkels. Voor hen is structuur, voorspelbaarheid en zekerheid belangrijk. Dus dat kunnen mensen zijn met ASS, maar dat hoeft dus zeker niet zo te zijn.
  • Als je een stevige community wil kies dan voor een permanente locatie. Moeten mensen toch na verloop van tijd verhuizen, begeleid hen dan goed naar een volgende woonplek. Verhuisstress, zeker met de huidige woningnood, kan zorgen voor een terugval.
  • Houd de community klein. Is deze toch wat groter, werk dan met subcommunity’s, zodat mensen elkaar kennen en er een gevoel van verbondenheid kan ontstaan.
  • Zorg voor een gezamenlijke ruimte op de begane grond en richt daarnaast meer plekken in voor spontane ontmoeting, bijvoorbeeld fijne bankjes in gangen.
  • Maak samen heldere afspraken over het gebruik van gezamenlijke ruimten. Voor mensen met een verslavingsverleden kan het bijvoorbeeld een trigger zijn als anderen drinken.
  • Organiseer activiteiten met eten. Daar komen de meeste mensen op af. Maak activiteiten niet verplicht, daar houden mensen niet van en dan wordt het al snel een moetje.
  • Zorg, waar het kan, dat mensen een eigen badkamer en keuken hebben. Lukt dat niet, zorg dan in ieder geval voor goede geluidsisolatie. Dat voorkomt veel onderlinge irritatie.
  • Zorg voor verschillende typen woningen binnen een community. Zo kunnen mensen doorgroeien, bijvoorbeeld als ze willen samenwonen of kinderen krijgen, zonder de community te hoeven verlaten.
  • Werk met een klein, hecht team van professionals, zoals een vaste begeleider, een community coach en een allround beheerder. Bewoners krijgen met nieuwe begeleiders te maken, dus zorg voor een warme overdracht. En schaal op als blijkt dat er tijdelijk meer ondersteuning nodig is.


Design Thinking

Tijdens een reis voor haar werk maakte Dille kennis met een Deense overheidsorganisatie met de naam Mindlab. Ze kwam terecht in een ruimte met geïnspireerd brainstormende en tekenende mensen aan grote houten tafels. De directeur Christian Bason liet haar nadenken over de vraag: hoe kun je effectieve oplossingen ontwikkelen voor mensen die je niet écht kent?

Bevlogen keerde zij terug in Nederland bij het ministerie van BZK en daar groeide het idee voor het Beleidslab, waar Dille in 2014 en 2015 de initiatiefnemer en ook de programmamanager van was. Het beleidslab ontwikkelt beleid aan de hand van Design Thinking.

Je kunt Design Thinking eigenlijk altijd inzetten wanneer het succes van een oplossing afhangt van interactie met de doelgroep. De manier van werken vraagt tijd, maar leidt tot effectievere oplossingen en bespaart daardoor uiteindelijk kosten. Dat maakt de investering meer dan de moeite waard.

Benieuwd naar het volledige onderzoek of naar hoe Design Thinking kan helpen bij complexe maatschappelijke vraagstukken waar jij mee worstelt? Neem dan contact op met Dille.

Dille van Rijssen

Meer weten?

Dille vertelt je er graag meer over

06 41 64 33 75

d.vanrijssen@vannimwegen.nl